STIEG LARSSON – The girl who kicked the hornet’s nest

Αυτό που μ ενοχλεί στα δεύτερα και τρίτα μέρη μιας τριλογίας και γενικά στις συνέχειες βιβλίων  είναι ότι τα επόμενα μετά το πρώτο, επειδή προσπαθούν να απευθυνθούν και σε ανθρώπους που τυχόν δεν έχουν διαβάσει την αρχή, επαναλαμβάνουν στοιχεία της πλοκής με αποτέλεσμα εσύ που (σαν καλή μαθήτρια) έχεις κάνει το homework να νιώθεις ότι σου μιλάει σαν να είσαι νήπιο. Όταν ένας συγγραφέας αποφεύγει αυτή τη λούμπα τότε είναι ένας καλός συγγραφέας. Ο Μάρκαρης ας πούμε στην τριλογία με τον αστυνόμο Χαρίτο το χειρίστηκε καλά. Η Ούρσουλα Λε Γκεν επίσης σε σημείο να μην είσαι σίγουρη ότι διαβάζεις τη συνέχεια του πρώτου. Ο Αλεξάντερ ΜακΚολ Σμιθ με τη ντετέκτιβ απ τη Μποτσουάνα με απογοήτευσε αλλά μαζοχιστικά, διάβασα 5 συνέχειες πριν σταματήσω. Η Ρόουλινγκ επίσης με το Χάρι με εκνεύριζε απ το τρίτο και μετά.

Ο Λάρσον στο δεύτερο με απογοήτευσε κάπως. ΤΟ κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά δεν ήταν ισάξιο του πρώτου. Το κορίτσι με το Τατουάζ με είχε εντυπωσιάσει. Αλλά επειδή είχα κολλήσει και ήθελα όπωσδήποτε να μάθω νέα της Λίζμπετ Σάλαντερ πήρα και το τρίτο βιβλίο και το διάβασα κι αυτό σχεδόν μονορούφι. Και μάλιστα ήταν μια έκπληξη γιατί μου άρεσε περισσότερο απ το δεύτερο.

Συζητούσαμε για το συγκεκριμένο βιβλίο με το φίλο μου τον Κώστα, ο οποίος αγαπάει πολύ τα αστυνομικά και διαβάζει πάρα πολλά κάθε χρόνο, και διαφωνούσαμε. Σ εκείνον δεν άρεσε πάρα πολύ, βρήκε την πλοκή υπερβολική και την ηρωίδα καθόλου ρεαλιστική. Εμένα δε με πείραζε καθόλου αυτό. Άσε που δεν βρήκα καθόλου υπερβολικές ούτε τις δυνατότητες της στην πληροφορική ούτε την όψη και τις συνήθειες της. Αυτό στο οποίο συμφωνήσαμε όμως ήταν ότι ο Λάρσον έγραψε πάνω απ όλα ένα λεπτομερές και παράδοξο για μας πορτραίτο της Σουηδίας. Οι περισσότεροι έχουμε μια ιδέα για τη χώρα του ΙΚΕΑ, αρκετά στερεοτυπική: κρύα, οργανωμένη, με άριστη παιδεία και καλό ντιζάιν! Ο Λάρσον όμως φανερώνει και τις παθογένειες, την πολλή βία ειδικά ενάντια στις γυναίκες (χαρακτηριστική όχι μόνο στη Σουηδία βέβαια), αλλά και κάποια στοιχεία που ίσως τα ξέρουμε αλλά δεν αντιλαμβανόμαστε την έκταση τους. Εμένα μ άρεσε ας πούμε το γεγονός ότι οι ήρωες χρησιμοποιούν συνέχεια τα μέσα μαζικής μεταφοράς, ότι υπάρχει μια ελευθερία στις σχέσεις, ότι στο ζήτημα σεξ οι άνθρωποι είναι πιο χαλαροί, και ότι η νομοθεσία τους είναι εκεί για να προστατεύει τον πολίτη. Σε αυτό το τρίτο βιβλίο αυτό το τελευταίο είναι ιδιαίτερα προφανές. Η Σάλαντερ είναι σε δυσκολότερη θέση από ποτέ αλλά αυτή τη φορά θα έχει την κοινωνία στο πλάι της. Όχι γιατί έγινε ξαφνικά συμπαθής αλλά γιατί ο νόμος είναι ψυχρός: όταν καταπατούνται τα συνταγματικά σου δικαιώματα, δεν έχει σημασία αν είσαι φρικιό. Δεν έχει σημασία αν είσαι αντικοινωνικός και αντιπαθής. Δεν έχει καν σημασία αν είσαι παιδί μετανάστη  ή βέρα Σουηδέζα με ξανθά μαλλιά. Παρουσιάζει δηλαδή μια χώρα στη οποία κανείς δεν είναι αθώος. Υπάρχουν κι εκεί κακοί και διεφθαρμένοι ακόμη και σε πολύ ψηλό επίπεδο. Η διαφορά με τη δική μας χώρα είναι ότι εκεί κάποια στιγμή οι θεσμοί λειτουργούν και επιπλέον υπάρχουν και δημοσιογράφοι που δουλεύουν σκληρά για να αποκαλύψουν και να τεκμηριώσουν αυτά που γράφουν.

Στις ταινίες το καλό και προβλέψιμο τέλος με εκνευρίζει, το θεωρώ εύκολη λύση πολλές φορές. Αλλά σε αυτό το βιβλίο η ηρωίδα έχει περάσει τόσα πολλά που το καλό τέλος είναι αναγκαίο. Τις τελευταίες σελίδες τις διάβασα κυριολεκτικά καθισμένη στην άκρη του καναπέ, και θα μπορούσα άνετα να δαγκώνω τα νύχια μου, αν είχα αυτή τη συνήθεια. Δε θα σας πω όμως τι γίνεται για να μη σας το χαλάσω. Είμαι περίεργη πως θα το μεταφράσουν πάντως. Το κορίτσι που κλώτσησε τη σφηκοφωλιά; Κάπως μεγάλο…

Και κάτι άσχετο με τη λογοτεχνία. Μ έχει πιάσει μια μανία ξεκαθαρίσματος είτε πρόκειται για παλιά πράγματα είτε για σχέσεις που σερνόντουσαν καιρό, είτε για προγράμματα που έκαναν τον υπολογιστή μου αργό και δύσχρηστο. Κατέβασα από ένα ντουλάπι τουλάχιστον καμιά πενηνταριά παλιά coursebooks αγγλικών μερικά από τη δεκαετία του 90 ακόμη, άλλα για εξετάσεις που έχουν αλλάξει τουλάχιστον 2 φορές από τότε που τα απέκτησα. Κάποια ήταν δείγματα από εκδοτικούς οίκους  αρκετά άλλα τα είχα χρυσοπληρώσει. Τώρα είναι στοιβαγμένα δίπλα στην πόρτα και κάθε φορά που κατεβαίνω παίρνω μερικά και τα πετάω στην ανακύκλωση.

KATE FIGES – Life after Birth

για τη Μαρία και τη Δώρα

Πριν λίγο είδα στην εφημερίδα (Καθημερινή) μια παρουσίαση του βιβλίου της Kate Figes Life after birth. Μητέρα για Πρώτη Φορά στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός – με χάλια εξώφυλλο J

Το βιβλίο το διάβασα πρώτη φορά πριν από αρκετά χρόνια. Θυμάμαι ότι είχα ήδη γεννήσει την κόρη μου αλλά ότι ήταν ακόμη μωρό. Άρα είναι τουλάχιστον 9-10 χρόνια…. Και παρόλο που έψαξα τώρα να το βρω ανάμεσα στα βιβλία μου δεν το βρήκα, ή το έχω χαρίσει σε κάποια φίλη ή το έχω δανείσει… Το έχω χαρίσει τουλάχιστον 2 φορές αυτό το βιβλίο και κάθε φορά οι αντιδράσεις ήταν παρόμοιες: συγκίνηση και ανακούφιση.

Είναι ένα βιβλίο για τη ζωή μετά τη γέννα, του πρώτου ή όποιου παιδιού, και παρόλο που αναφέρεται στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό θα έλεγα ότι αφορά οποιαδήποτε γυναίκα βρίσκεται ξαφνικά ή λιγότερο ξαφνικά με ένα μωρό στα χέρια της και νιώθει χαμένη, πολύ χαμένη. Οι ορμόνες της, τής παίζουν περίεργα παιχνίδια, δεν αναγνωρίζει τον εαυτό της και έχει κι ένα μωρό που εξαρτάται απόλυτα από αυτήν…

Τώρα τα χρόνια έχουν περάσει και η κόρη μου κάθεται από πάνω μου ενώ γράφω αυτό το κομμάτι, πλένει τα δόντια της και μισοδιαβάζει αδιάφορα, (πάλι γράφει αυτή η μάνα μου) αλλά θυμάμαι ακόμη την εντύπωση που μου είχε κάνει αυτό το βιβλίο.  Πόσο με είχε παρηγορήσει, πόσο με είχε κάνει να κλάψω και να σκεφτώ… Είχα διαβάσει κι άλλα βιβλία σχετικά με τα παιδιά και την εγκυμοσύνη, την απαραίτητη Μίριαμ Στόππαρντ φυσικά με την εκνευριστική (ώρες ώρες) τελειότητα της. Αλλά αυτό το βιβλίο ήταν διαφορετικό. Ήταν περισσότερο μια μελέτη για το τι σημαίνει να γίνεσαι μητέρα στην Ευρώπη και αλλού, μια ιστορική αναδρομή στο πως αντιμετωπιζόταν η μητρότητα από τη Βικτωριανή εποχή έως σήμερα.

Όπως είπα και πριν δεν έχω εδώ το βιβλίο για να ανατρέξω αυτή τη στιγμή, η κυρία Βούλγαρη αναφέρει με λεπτομέρεια τη διάρθρωση των κεφαλαίων, αλλά να τονίσω ότι το βιβλίο είναι αρκετά σκληρό. Με τις φίλες που το διαβάσαμε (όλες μετά τη γέννα) συμφωνούσαμε ότι καλό θα ήταν να μην το διάβαζαν οι εγκυμονούσες ή οι γυναίκες που βρίσκονται στην αναμονή με άλλο τρόπο. Ίσως και να τρομάξουν. Θυμάμαι ότι περιέγραφε με εξαντλητική λεπτομέρεια την έλλειψη ύπνου, την κούραση,  την εξάντληση, τον κάματο των πρώτων μηνών.

Το σημαντικό όμως είναι η ανακούφιση όπως είπα και νωρίτερα: αυτούς τους πρώτους μήνες όπου η αναγκαστική αϋπνία μπορεί να σε τρελάνει, όπου όλοι οι καλοθελητές είναι τόσο πρόθυμοι να σου δώσουν συμβουλές ακόμη και αυτοί από τους οποίους δεν την έχεις ζητήσει, όπου το άγχος για το μέλλον χτυπάει κόκκινο, όπου η λέξη multitasking παίρνει πραγματικά καινούριο νόημα, είναι τόσο ανακουφιστικό να σου λέει κάποιος, ας είναι κι ένα βιβλίο:  «ξέρεις; Είναι ΟΚ, που είσαι μπερδεμένη, είναι ΟΚ που δεν το έχεις  λατρέψει ακόμη αυτό το πλάσμα που προσγειώθηκε ανάμεσα σας, είναι ΟΚ που σε τσαντίζουν όλοι όσοι  σου πάνε κόντρα, και ξέρεις και κάτι άλλο; Εσύ ξέρεις καλύτερα, το παιδί θα το μεγαλώσεις  όπως ξέρεις εσύ (και ο πατέρας του, φυσικά – εφόσον υπάρχει)». Από εκείνες τις δύσκολες μέρες θυμάμαι τα βιβλία που διάβαζα, θυμάμαι τις φίλες μου που ήταν πάντα εκεί, θυμάμαι τη μαμά μου που όταν γύρισα από το μαιευτήριο μου είχε τακτοποιήσει το σπίτι, θυμάμαι το Μάκη να ξυπνάει τη νύχτα και να προσπαθεί να την κοιμίσει,  θυμάμαι κάτι ξινές πωλήτριες να προσπαθούν να μου πουλήσουν φανελάκια που της ήταν μεγάλα, θυμάμαι κάτι χαζές θείες που έλεγαν ακατανόμαστες χαζομάρες, θυμάμαι ότι έχασα αμέσως τα κιλά της εγκυμοσύνης για να τα ξαναπάρω τρώγοντας γλυκά (το ευχαριστήθηκα όμως) και να τα ξαναχάσω πρόπερσι, θυμάμαι πως όταν άρχισε η μικρή  να γελάει, τότε αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε τι εννοούσαν όλοι! Τώρα που θυμήθηκα το βιβλίο θυμήθηκα κι όλα αυτά κι άλλα πολλά που δεν περιγράφονται…

Δεν είμαι από τις μαμάδες που μιλάνε συνέχεια για τα μωρά τους, κι ακόμη και τότε η διαδικασία μου φαινόταν πολύ προσωπική, πολύ εσωτερική. Αυτό το βιβλίο λοιπόν με καθησύχασε, μου έδωσε τη δύναμη να μην έχω τύψεις, μου θύμισε ότι δεν αντιμετωπίζουν όλες οι κοινωνίες τη μητρότητα με τον ίδιο τρόπο. Είναι ανεπιφύλακτα   ένα φοβερό βιβλίο και  χαίρομαι πολύ που βγήκε στα ελληνικά για να το χαρίσω σε δυο πολύ φρέσκες μαμάδες, μία δύο μηνών και μία δύο ημερών. Να είστε καλά κορίτσια και ΔΥΝΑΜΗ – may the Force be with you!

Χανιά

-        Προσγειώθηκα στα Χανιά και είχα αμέσως την αίσθηση ότι είχα φτάσει σε μια άλλη χώρα. Το πρωί που ξύπνησα, πέρασαν μερικά δευτερόλεπτα για να συνειδητοποιήσω που βρισκόμουν, είχα δει κι ένα όνειρο σε μια γλώσσα που δε μιλάω…

-        Οι άνθρωποι είναι σίγουρα πιο χαλαροί, ίσως λόγω του καιρού, ίσως λόγω της φύσης δεν ξέρω…

-        Οι άντρες έχουν πάντα διάθεση για φλερτ

-        Ο,τι έχετε ακούσει για το φαγητό στην Κρήτη, είναι αλήθεια: είναι ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ!

-        Η ρακή, αχ η ρακή….

-        Βρήκα βιβλιοπωλείο με μεταχειρισμένα, βιβλία καινούρια με 40 λεπτά, όρεξη να χεις να διαβάζεις, γύρισα με 10 κιλά επιπλέον στη βαλίτσα.

-        Βρήκα κι άλλο βιβλιοπωλείο, ενημερωμένο και με τεράστια συλλογή για την Κρήτη και τα Χανιά, Πελεκανάκης, πολύ καλός αν και αυστηρός!

-        Ήπια καφέ σε μια αυλή, εσωτερική, χωρίς θέα στη θάλασσα, έπαιζε κλασική μουσική και στα πόδια μου έπαιζε ένας σκύλος. Το Μοναστήρι του Καρόλου.

-        Θα μπορούσα άνετα να ζήσω εκεί (δεν περίμενα ποτέ ότι θα το έλεγα εγώ αυτό μετά την εμπειρία της Ρόδου, αλλά μου φαίνεται ότι μεγάλωσα, ή ίσως βαρέθηκα τον κάμπο, δεν ξέρω)

-        Και κάτι άσχετο με την Κρήτη αλλά για να απαντήσω στο φίλο μου το Βασίλη που με ενέπνευσε να γράψω αυτή την ανάρτηση: Βρίσκομαι σ’ένα ΕΠΑΛ (πρώην τεχνικό λύκειο) και παραγγέλν ω καφέ (εσπρέσο παρακαλώ, όχι παίζουμε). Ενώ ετοιμάζεται παρατηρώ την κυρία που φτιάχνει σάντουιτς στα παιδιά. Είναι κάτι τεράστια φραντζολάκια που εκτός από ζαμπόν και κασέρι τα παραγεμίζει και με σαλάτα ουγγαρέζα. Επίσης πουλάει κάτι θηριώδη πεϊνιρλί, κρουασάν σοκολάτας και αναψυκτικά όλων των ειδών. Ρίχνω μια ματιά γύρω μου και σε μια πρόχειρη στατιστική 6 στα 10 παιδιά είναι υπέρβαρα. Κατάλαβες τώρα Βασίλη;

(φωτό από Χανιά στο Φλικ)

DAVID NICHOLS – One day

Μερικές φορές περιμένεις να διαβάσεις κάτι, σου προκύπτει κάτι άλλο και αυτό το άλλο είναι καλύτερο απ’ότι περίμενες οπότε όλα καλά. Κάποιες άλλες φορές όμως αυτό το άλλο δεν είναι τόσο δυνατό όσο θα ήθελες. Το βιβλίο για το οποίο θα μιλήσω είναι μία από αυτές (τις δεύτερες περιπτώσεις).

Είχα διαβάσει γι αυτό μερικές διθυραμβικές κριτικές από αναγνώστες άσημους και διάσημους όπως ο Νικ Χόρνμπι ας πούμε, του οποίου τα βιβλία αγαπώ πολύ. Επίσης έλεγε (στο άμαζον) ότι ήταν μια ιστορία αγάπης που ξεκινάει στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και φτάνει μέχρι τις μέρες μας. Επειδή αυτές τις ημερομηνίες έχουν σημασία για μένα είπα να του δώσω μια ευκαιρία.

Το βιβλίο διηγείται την ιστορία δύο ανθρώπων που γνωρίζονται στο τέλος των σπουδών τους περνάνε μια (ερωτική) νύχτα μαζί και συνεχίζουν ο καθένας το δρόμο του, δημιουργώντας μια φιλία που θα κρατήσει χρόνια. Η μεν κοπέλα έχει ερωτευτεί το αγόρι και κάνει καιρό να ξεπεράσει το γεγονός ότι εκείνος θέλει να είναι φίλοι αλλά δε νιώθει το ίδιο! Κλασική ιστορία θα μου πείτε μέχρι εδώ. Σωστά.

Οι χαρακτήρες: ο άντρας: όμορφος, (λίγο) πλούσιος, κοινωνικός, δημοφιλής. Η γυναίκα: όμορφη αλλά δεν το ξέρει, πανέξυπνη, με κατεδαφιστικό χιούμορ. Σ’εκείνον όλα πάνε καλά απ την αρχή, ταξιδεύει πολύ, γνωρίζει πολλές γυναίκες, γυρίζει στην Αγγλία και αρχίζει μια πετυχημένη καριέρα στην τηλεόραση για να τα διαλύσει όλα μέσα σ ένα σύννεφο αλκοόλ και ναρκωτικών. Εκείνη περνάει από σκατοδουλειά σε σκατοδουλειά, από χαζογκόμενο σε χαζογκόμενο μέχρι να καταλήξει ότι θέλει να γίνει συγγραφέας και να αρχίσει να το διεκδικεί οπότε και αρχίζουν να της πηγαίνουν καλύτερα τα πράγματα.

Τα καλά του βιβλίου είναι η φυσική άνετη γραφή του και το φοβερό χιούμορ. Η περιγραφή της Αγγλίας σε διάστημα σχεδόν τριών δεκαετιών είναι πολύ ρεαλιστική. Θα μπορούσε να θυμίζει και λίγο Τζόναθαν Κόου αν δεν είχε κάτι τόσο αισιόδοξο. Η απεικόνιση των ΜΜΕ στις αρχές της δεκαετίας του 90 είναι επίσης πολύ αληθοφανής με τα γελοία της σόου και τους ανεγκέφαλους παρουσιαστές. Οι σχέσεις αντρών και γυναικών διαγράφονται κι αυτές αρκετά καλά αν και αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι δεν περιγράφονται πουθενά οι υπόλοιπες σχέσεις των ηρώων με άλλους φίλους τους ας πούμε. Ειδικά για τη γυναίκα η απουσία φιλενάδων είναι ηχηρή.

Οι διάλογοι μεταξύ των δύο ηρώων που συνεχίζονται ανά τις δεκαετίες είναι όλο το ζουμί. Και τώρα που το σκέφτομαι ίσως να γινόταν ένα καλύτερο θεατρικό έργο. Αλλά αυτό που με εκνεύριζε συνέχεια ήταν μια αίσθηση ότι ξέρω τι θα γίνει στο τέλος. Ήταν σαν μια παλιά ελληνική ταινία που όπως έλεγε ο μπαμπάς μου «Τί θέλεις και τις παρακολουθείς; Αφού στο τέλος θα παντρευτούνε!». Παρόλες τις στροφές που έπαιρνε η πλοκή παρόλες τις περιπέτειες και τις δυσκολίες που παρεμβάλλει ο συγγραφέας, όλο το βιβλίο οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι κάποια στιγμή ο Ντεξ θα καταλάβει αυτό που είχαμε καταλάβει εμείς από την αρχή, ότι δηλαδή ήταν πλασμένοι ο ένας για τον άλλο.

Για να συνοψίσω ενώ είναι ένα βιβλίο με φρέσκους διαλόγους από αληθινούς χαρακτήρες με καταστάσεις που όλοι θα αναγνωρίσουμε, βρήκα βαρετή την εμμονή της ηρωίδας με αυτόν τον τύπο που στα ¾ του βιβλίου την αγνοεί και όταν ξαφνικά την ερωτεύεται από την αρχή αυτή τον συγχωρεί για όλα σαν να μην πέρασε μια μέρα!

Αυτά. Τώρα θα πάρω να διαβάσω μια πραγματικά κλασική ιστορία αγάπης μπας και έρθω στα ίσα μου: Δόκτωρ Ζιβάγκο σου ‘ρχομαι!

Και λίγος Ζήσιμος Λορεντζάτος (Collectanea, εκδόσεις Δόμος) ακόμη:

#741: Παραινέσεις σε επαναστάτες. Για να μη γίνεται καμιά σύγχυση με τις διάφορες θέσεις που μπορεί να παρουσιάζονται στο πεζογράφημα του Πάστερνακ Doctor Zhivago, σημειώνω πως το βιβλίο αυτό υμνεί πρώτα απ’ όλα τη ζωή, η ζωή είναι στο βιβλίο αυτό πάντα το «μέγα καλό και πρώτο» του Σολωμού, που δε μπορεί να παραμερίζεται ή να περιμένει κάτι άλλο καλύτερο – μια ζωή καλύτερη – να παρουσιαστεί, αφού ο άνθρωπος μια φορά έρχεται στον κόσμο και όχι δυο…

ΣΤΙΓΚ ΛΑΡΣΟΝ – Το κορίτσι με το τατουάζ

Ενώ παράγγελνα διάφορα βιβλία από το άμαζον, μου έβγαζε συνέχεια μια πρόταση για ένα βιβλίο που πιθανόν να μου άρεσε. The girl with the dragon tattoo. Το αγνόησα μερικές φορές αλλά μια μέρα που έψαχνα ένα αστυνομικό για τον πατέρα μου, λέω ας το δω κι αυτό. Και αυτό ήταν…. Κόλλησα. Κατ’αρχήν η μυθολογία: Ο συγγραφέας ένας Σουηδός δημοσιογράφος γράφει αυτά τα τρία βιβλία που συνολικά λέγονται Millenium, με τα πολλά βρίσκει εκδότη και λίγους μήνες μετά πεθαίνει. Η συνομωσιολογία αρχίζει και ο αστικός μύθος ότι δεν πέθανε από καρδιακή προσβολή αλλά τον πεθάνανε λόγω αυτών που έγραφε, καλά κρατεί! Γίνεται δηλαδή και ο συγγραφέας κομμάτι της ιστορίας του!

Αγόρασα το Κορίτσι με το Τατουάζ στα ελληνικά, για να το χαρίσω στο μπαμπά μου. Τo διάβασα μέσα σε 2-3 μέρες και είναι από αυτά τα  βιβλία που εκνευρίζεσαι όταν σου διάκοπτουν το διάβασμα. Είναι ένα πολύ καλογραμμένο θρίλλερ, διαδραματίζεται στη Σουηδία, μιλάει για πολλά θέματα, και έχει πολύ ενδιαφέροντες ήρωες!

Ο Μίκαελ Μπλομκβιστ (μην αποθαρρύνεστε από τα δυσπρόφερτα ονόματα παρακαλώ) είναι ένας δημοσιογράφος σε ένα αριστερό περιοδικό με ρεπορτάζ. Είναι ένας δημοσιογράφος ερευνητής που όμως τον πετυχαίνουμε σε μια δύσκολη στιγμή της καριέρας του: μια σημαντική ιστορία στράβωσε, τα στοιχεία του δεν αποδείχτηκαν και ο δημοσιογράφος καταδικάζεται σε τρεις μήνες φυλάκιση (συν τα έξοδα της δίκης). Οι φίλοι του και συνάδελφοι του τον παρακαλούν να ασκήσει έφεση αλλά αυτός αρνείται, ξέρει ότι τα έχει θαλασσώσει, όχι γιατί ο άνθρωπος που κατήγγειλε είναι κανένα καλό παιδί, αλλά γιατί δεν χειρίστηκε την υπόθεση σωστά.

Αυτός είναι ο ένας ήρωας. Η άλλη ηρωίδα τώρα είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ηρωίδες που έχω διαβάσει ποτέ. Νεαρή, μικροκαμωμένη, ντυμένη στα μαύρα, με ατέλειωτα πιρσιν σε όλο της το σώμα, λιγομίλητη, με απίθανες ικανότητες στην έρευνα, δεινή χάκερ, αμφιφυλόφιλη, παράξενη, οι περισσότεροι νομίζουν ότι έχει νοητική στέρηση αλλά είναι μόνο μία κάλυψη για την ευφυΐα της.

Χάρη στην επινοητικότητα του συγγραφέα αυτοί οι δύο εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι έρχονται κοντά ο ένας στον άλλο και αρχίζουν να δουλεύουν μαζί. Κι έτσι αρχίζει να αποκαλύπτεται μια  τρομακτική ιστορία βίας, ένας δαιμόνιος σίριαλ κίλερ, μια οικογένεια διαλυμένη από τα μυστικά της και την υποκρισία της. Η ιστορία είναι ένας καμβάς και ο Λάρσον αναλύει πολλές εκφάνσεις της ζωής στη χώρα του αλλά και παγκοσμίως. Ο αρχικός τίτλος του βιβλίου είναι «ο άντρας που μισούσε τις γυναίκες» και είναι νομίζω ενδεικτικός για το πώς βλέπει τους κατά συρροή βιαστές και δολοφόνους.

Ο φίλος μου ο Κώστας, ειδικός επί των αστυνομικών, διάβασε μερικές κριτικές στο άμαζον και αποφάσισε να μην το διακινδυνεύσει. Εγώ πάλι, έχω άλλη γνώμη. Μου άρεσε πολύ, το ρούφηξα, δεν μπορούσα να το αφήσω, ενώ διάβαζα τον πρώτο τόμο παρήγγειλα και το δεύτερο στα αγγλικά γιατί εκεινη τη στιγμή δεν είχε κυκλοφορήσει ακόμη στα ελληνικά (τώρα, έτοιμο). Περιμένω πως και πως και το τρίτο μέρος, τώρα τέλη Σεπτεμβρίου. Μου άρεσε για τη γενικότερη κριτική του, για την περιγραφή της σουηδικής κοινωνίας, για τους ήρωες που όλοι ακόμη και οι δευτερεύοντες είναι καθαρά σχεδιασμένοι και ενδιαφέροντες. Μου άρεσε γιατί μιλούσε για πολιτική, γιατί ανέλυε το θέμα της οικονομικής διαφθοράς με απλά λόγια και γιατί οι ήρωες δεν είναι ούτε καλοί, ούτε κακοί, μα κάτι ανάμεσα, με τις δικές τους προσωπικές ηθικές αρχές ο καθένας που δεν έχουν καμία σχέση με θρησκεία. Η Μικέλλα Χαρτουλάρη έγραψε την περασμένη βδομάδα ένα άρθρο για την επέλαση των Σκανδιναβών συγγραφέων στο εκδοτικό τοπίο και συμφωνώ απολύτως μαζί της:

«Γιατί όμως, γοητεύουν τα θρίλερ των Βίκινγκς; Άραγε επειδή το είδος κορέσθηκε από Αγγλοσάξονες; Επειδή η ΙΚΕΑ έχει σημαδέψει τη σύγχρονη κουλτούρα; Επειδή έγιναν μόδα, όπως είχε γίνει ο αποκρυφισμός με τον Νταν Μπράουν; Ή μήπως επειδή ένας αέρας ακτιβισμού πνέει στα πανιά τους; Είναι μάλλον νωρίς για να απαντήσουμε, μπορούμε ωστόσο να παρατηρήσουμε τα εξής: Αυτά τα μυθιστορήματα δεν «πουλάνε» ούτε εξωτισμό ούτε κοσμοπολιτισμό ούτε νοσταλγία ούτε απομυθοποίηση. Διασχίζουν τα σύνορα της γλώσσας τους, καταργούν τα όρια των λογοτεχνικών ειδών, αψηφούν τους κανόνες και συλλαμβάνουν την Ευρώπη του 21ου αιώνα από δρόμους εναλλακτικούς, χωρίς δέος, χωρίς σοβαροφάνεια, χωρίς κλισέ, χωρίς πολιτικές ή ιστορικές αγκυλώσεις αλλά με χιούμορ μαύρο και με τόλμη. Μιλάνε ανοιχτά για τα κυκλώματα του βρώμικου χρήματος, για το εμπόριο όπλων, ναρκωτικών και λευκής σαρκός, για λαθρομετανάστες και ρατσιστικά εγκλήματα, για οικολογικά εγκλήματα, για παιδική πορνεία και παιδοφιλικά κυκλώματα, για οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα και ανίερες συμμαχίες, για συνωμοσίες σιωπής και απωθημένα μυστικά. Χρησιμοποιούν επίκαιρα παραδείγματα για να αποτυπώσουν την περιπέτεια της εποχής μας και αναδεικνύουν έτσι την παθολογία των ανεπτυγμένων και γερασμένων κοινωνιών, που πρέπει να αλλάξουν. Με αυτόν τον τρόπο η πρότασή τους γίνεται πολιτική. Ουσιαστικά πολιτική».

Αυτά με το κορίτσι με το τατουάζ. Μετά διάβασα το Κορίτσι που έπαιζε με τη Φωτιά. Αλλά γι αυτό θα σας μιλήσω μια άλλη φορά. Αύριο ίσως….

Προς το παρόν κλείνω με ένα απόσπασμα από τα Collectanea του Ζήσιμου Λορεντζάτου. Είναι ένα βιβλίο που από τη μέρα που το έπιασα στα χέρια μου στο βιβλιοπωλείο, το έβαλα δίπλα στο κρεβάτι μου και το διαβάζω λίγο λίγο, σημειώνοντας σε χαρτάκια που κολλάω πάνω, ροζ καρδούλες, πορτοκαλί λουλούδια, και κίτρινα παραλληλόγραμμα. Ένα βιβλίο προσευχητάρι…

655. «Σαν τους γάτους, κάθε άνθρωπος έχει το Γενάρη του από τον οποίο γυρίζει πότε με κομμένο το ένα αυτί, πότε με χυμένο το ένα μάτι, πότε χαμένος για λίγο διάστημα ή πότε και για μια ολάκερη ζωή»

Βασίλης Αλεξάκης – μ.Χ

Αυτό το βιβλίο το διάβασα μέσα σε 4-5 ώρες το πολύ. Η γραφή του κυλάει αβίαστα, όπως και τα υπόλοιπα βιβλία του συγγραφέα. Έχει ένα φυσικό τρόπο να λέει μια ιστορία και του βγάζω το καπέλο γι αυτή την ικανότητα.

Όσον αφορά το θέμα της, αυτή τη χρονική στιγμή που το διάβασα φαίνεται και πάλι τρομερά επίκαιρο, είτε σου ‘ρχεται στο μυαλό η μονή Βατοπεδίου είτε η ιστορία με το βίντεο του Γαβρά για το νέο μουσείο της Ακρόπολης. (Άλλη παρένθεση εδώ – απ’ότι θυμάμαι η διαμάχη της Ορθόδοξης εκκλησίας με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό ήταν βασική γυμνασιακή ύλη. Μήπως καταλάβατε εσείς πότε έγινε μη πολιτικά ορθό να το αναφέρουμε;)

Με εκνευρίζει που στις συνεντεύξεις με τον συγγραφέα τον ρωτάνε συνέχεια για το αν είναι σίγουρος ότι οι άνθρωποι της εκκλησίας κάνουν όλα αυτά που λέει το βιβλίο. Βρε παιδιά ένα βιβλίο λογοτεχνικό είναι. Θα μπορούσε να είναι και ψέμα όλη αυτή η έρευνα. Θα μπορούσε να τα έχει βγάλει απ’το μυαλό του. Σας άρεσε το βιβλίο; Αν ναι, ΟΚ, αν όχι, πάλι ΟΚ.

Το πρόβλημα βέβαια είναι ότι κι ο ίδιος ο συγγραφέας υποθάλπει τέτοιες ερωτήσεις όταν τονίζει πόσο επισταμένη έρευνα για να τα γράψει όλα αυτά. Εμένα γιατί μου έδωσε την εντύπωση ότι διάβασε τρία τέσσερα βιβλία (ίσως αυτά που αναφέρει ότι διάβασε ο ήρωας του – το ένα μάλιστα ήταν ένα βιβλίο με ποιήματα). Και ο ήρωας δικαιολογείται γιατί είναι 23-24 χρονών. Ο Αλεξάκης; Μίλησε λέει σε περίπου 60 άτομα. Δε μου φαίνεται και σπουδαίος αριθμός για το μέγεθος της ιστορίας που έπιασε… Αυτά όσο αφορά το υπόβαθρο της ιστορίας.

Εκτός από τη φυσικότητα στη ροή πάντως να σημειώσω και την  ικανότητα του συγγραφέα να φτιάχνει χαρακτήρες και να βάζει τα σωστά λόγια στο στόμα τους. Η μάνα από την Άνδρο θα μπορούσε να είναι η μάνα του καθενός μας ειδικά στο σημείο που λέει ο ήρωας ότι η μάνα του πάντα έχει μια κρυφή ελπίδα ότι θα γυρίσει στον καλό δρόμο. Επίσης η τάση του ήρωα να βλέπει κάθε γυναίκα που συναντάει σαν πιθανή ερωτική σύντροφο είναι νομίζω γνώριμη σε όλους μας.

Αυτά τα λίγα, γιατί έχουν γραφτεί και πάρα πολλά γι αυτό το βιβλίο και καταντάει βαρετό να αναμασάμε τις ίδιες και τις ίδιες ιδέες….Τώρα που ξαναδιαβάζω αυτά που έγραψα καταλαβαίνω ότι θεωρώ πολλά πράγματα δεδομένα. Θεωρώ ότι ξέρετε ποιος είναι ο Αλεξάκης, την ιστορία του βιβλίου κλπ κλπ. Επειδή όμως τίποτε δεν είναι αυτονόητο να πω με δυο λόγια την ιστορία. Ένας νεαρός φιλόλογος αναλαμβάνει να ψάξει να βρει το χαμένο αδελφό της (πλούσιας) σπιτονοικοκυράς του ο οποίος έχει γίνει μοναχός στο Άγιο Όρος. Ταυτόχρονα της κάνει μια αναφορά για το αν αξίζει τον κόπο να αφήσει τα χρήματα της στα μοναστήρια του Όρους. Με αυτό το εύρημα ο συγγραφέας ξετυλίγει την ιστορία του Όρους από τα προχριστιανικά χρόνια μέχρι σήμερα τονίζοντας τις καταστροφές αρχαιοτήτων και την εμπορευματοποίηση της μοναστικής ζωής.

Ο Βασίλης Αλεξάκης είναι ένας πολύ ενδιαφέρων συγγραφέας, που ζει στη Γαλλία και έχει γράψει αρκετά βιβλία καλύτερα από αυτό, όπως για παράδειγμα «Η Μητρική Γλώσσα».

Το συγκεκριμένο βιβλίο βραβεύτηκε από τη Γαλλική Ακαδημία και πολεμήθηκε από την ελληνική εκκλησία.

Ανταπόκριση από Κατμαντού

Από το 2005 που δημιούργησα αυτό το μπλογκ, έχω γράψει όλα του τα κείμενα προσωπικά με τα δακτυλάκια μου. Σήμερα όμως θα κάνουμε μια εξαίρεση και θα δημοσιεύσουμε το γράμμα μιας φίλης. Ακόμη και η γνωριμία με αυτή τη φίλη είναι μυθιστορηματική και έγινε εξ’αφορμής αυτού του μπλογκ αλλά είναι θέμα για άλλη ανάρτηση. Από τη Βίκυ Ιωαννίδη λοιπόν πήρα το παρακάτω μέιλ πριν λίγες μέρες. Με τη Βίκυ είχαμε χαθεί λίγο αλλά διάβασε αυτά που έγραψα για το Λευκό Τίγρη του Αραβίντ Αντίγκα και η απάντηση είναι το παρακάτω κείμενο (οι φωτογραφίες είναι επίσης της Βίκυς) :

Άννα μου γεια σου και πάλι! Είχαμε χαθεί γενικώς και χάρηκα που μας δίνεται η ευκαιρία να τα ξαναπούμε. Όπως σου υποσχέθηκα σου στέλνω μερικές φωτογραφίες από το Νεπάλ. Στην Ινδία μείναμε μόνο μια μέρα για να συναντήσει ο Βιμ ένα συνάδελφο του στο γραφείο τους στο Ν. Δελχί και την επομένη πετάξαμε για Νεπάλ. Το project της εταιρείας του Βιμ εδώ αφορά σε εγκαταστάσεις παροχής καθαρού νερού και αποχέτευσης για τις αγροτικές περιοχές. Η εταιρεία αυτή λοιπόν πρότεινε και σε μένα να κάνω την διπλωματική για το Μάστερ μου σχεδιάζοντας μια ιστοσελίδα με χάρτες που θα παρέχουν πληροφορίες για αυτήν τη δουλειά κι έτσι τώρα θα πρέπει να ετοιμάσω μια proposal για το πανεπιστήμιο και μετά να περιμένω να δω αν θα το δεχτούν ως επαρκές θέμα έρευνας.

Μένουμε στο Κατμαντού στο οποίο υπάρχουν πανέμορφες παγόδες και ναοί αξιόλογης αρχιτεκτονικής αλλά η πλειοψηφία των ανθρώπων ζει κάτω από συνθήκες ακραίας φτώχειας!  Οι σωροί σκουπιδιών είναι παντού, οι άνθρωποι πωλούν την πραμάτεια τους ( η οποία μπορεί να είναι κοπριά και.. ψωμί, το ένα δίπλα στο άλλο) σε απόσταση αναπνοής από αυτούς! Η ζέστη κάνει την οσμή ανυπόφορη φυσικά αλλά οι Νεπαλέζοι φαίνεται να την έχουν συνηθίσει και ζουν μαζί της! Χθες ήμαστε στο κέντρο του Κατμαντού και είδα μια γυναίκα να ψάχνει μέσα σε ένα βουνό από σκουπίδια μαζί με τα τρία πιτσιρίκια της, ένα παιδάκι κοιμόταν στο πεζοδρόμιο πάνω σε ένα χαρτόνι και δίπλα του κοιμούνταν 4-5 σκύλοι. Τα περισσότερα σπίτια είναι παμπάλαια, με σπασμένα παράθυρα και πόρτες, και λίγο πιο έξω από την πόλη δεν βλέπεις παρά μόνο ετοιμόρροπες παράγκες με ελενίτ και τοίχους φτιαγμένους από σανίδες ή χαρτόκουτα. Αγελάδες περπατούν ανάμεσα στον κόσμο και τρώνε κι αυτές από τα σκουπίδια. Οι άνθρωποι στριμώχνονται και κρέμονται σε κάτι ξεχαρβαλωμένα λεωφορεία για να πάνε στις δουλειές τους. Στην περιοχή του Πατάν υπάρχει μια μεγάλη γέφυρα όπου χιλιάδες αυτοκίνητα και άνθρωποι την διασχίζουν καθημερινά. Στις όχθες του ποταμού Μπαγμάτι που ρέει από κάτω οι Νεπαλέζοι καίνε τους νεκρούς τους. Τα νερά του ποταμού αυτού όπου καταλήγουν επίσης όλα τα λύματα της πόλης (από ανθρώπους και ζώα) τελικά κατεβαίνουν με ορμή στις πεδιάδες της Ινδίας καθώς κάπου νοτιότερα ο Μπαγμάτι σμίγει με τον Γάγγη. Το 55% του πληθυσμού της χώρας είναι αναλφάβητοι και κατά συνέπεια αγνοούν και τους κινδύνους που τους περιτριγυρίζουν.

Τόσα χρόνια ο Βιμ μου έδειχνε φωτογραφίες από δουλειές του στην Ασία, στην Αφρική αλλά οι φωτογραφίες ήταν πολύ «καθαρές» και σε «ασφαλή απόσταση»  από μένα για να συνειδητοποιήσω τις συνθήκες που ζουν οι άνθρωποι αυτού του κόσμου! Είναι η πρώτη μου φορά που επισκέπτομαι μια τέτοια χώρα και μόνο τώρα που η σκόνη και η δυσάρεστη οσμή κολλούν πάνω μου όταν περπατάω ανάμεσα στο πλήθος με κάνουν να αισθάνομαι την «σκληρή πραγματικότητα» αυτής της  μεριάς της γης. Την πρώτη μέρα με πήραν τα δάκρυα, το στομάχι μου δέθηκε κόμπος.. από το σοκ που έπαθα αντικρίζοντας τους βρώμικους δρόμους με τις παράγκες και τα ετοιμόρροπα μαγαζιά της πόλης.Ο Βιμ με συνέφερε λίγο λέγοντας μου ότι γι αυτό ήρθαμε εδώ για να βοηθήσουμε όπως μπορούμε αυτή την κοινωνία ελπίζοντας ότι θα καλυτερέψουν κάποτε τα πράγματα και εφόσον βέβαια οι πολιτικοί ενδιαφερθούν για την πατρίδα τους και αποφασίσουν να δώσουν «κάτι» και στους πληβείους τους. Μιλάω συχνά με ντόπιους και μου λένε όλοι το ίδιο πράγμα: Υπάρχουν χρήματα για να καθαριστούν οι δρόμοι και τα παιδάκια να πάνε στο σχολείο αλλά κάποια «αρπαχτικά» τα κρατούν για την πάρτη τους!! Το 25% του ετήσιου  εισοδήματος της χώρας προέρχεται από ξένη βοήθεια όπως η Παγκόσμια Τράπεζα ή η Τράπεζα της Ασίας αλλά προφανώς δεν πάει εκεί που προορίζεται. Σου θυμίζει τίποτα αυτό; Η πραγματική αιτία του κακού βέβαια, όπως όλοι πιστεύω ότι γνωρίζουμε, εντοπίζεται στο γεγονός ότι οι «ισχυροί» αυτής της γης ή αλλιώς τα «μεγαλύτερα αρπακτικά» έχουν πάρα πολλούς λόγους να θέλουν τους λαούς αυτούς να ζουν μέσα στην αθλιότητα!! Γιατί όχι μόνο έτσι εκείνοι μπορούν να διατηρούν τις «οικονομικές αυτοκρατορίες» τους αλλά και γιατί απλούστατα οι πεινασμένοι αυτής της γης είναι πολύ πιο εύκολο να γίνονται «πιόνια» όταν χρειάζεται να υπηρετούν τα «μεγάλα συμφέροντα» τους ή ακόμη και να πολεμούν γι αυτά!

Άννα μου  πιστεύω να μην σε κούρασα με την πολυλογία μου, είμαι όπως καταλαβαίνεις και ιδιαίτερα φορτισμένη από αυτά που βλέπω γύρω μου. Τώρα που σου γράφω είμαι στο ξενοδοχείο και αν κοιτάξω έξω από το παράθυρο μπορώ να διακρίνω κάποιες βουνοκορφές από τα Ιμαλάια. Η Κυριακή είναι εργάσιμη μέρα εδώ οπότε είμαι μόνη μου και προσπαθώ να δουλέψω λίγο στην διπλωματική μου.

Χαιρετίσματα στον άνδρα σου και στην κορούλα σου. Πιστεύω να τα ξαναπούμε σύντομα!

Πολλά φιλιά.

Βίκυ

ΖΙΑΝΓΚ ΡΟΝΓΚ – Το τοτέμ του λύκου

Σας συμβαίνει αυτό ποτέ; Να σας λέει σε άσχετη στιγμή μια φίλη για ένα βιβλίο, να μη δίνετε πολλή σημασία και να συναντάτε αυτό το βιβλίο μήνες αργότερα και να σας κινεί το ενδιαφέρον;  Ήταν ένα δύσθυμο απόγευμα στη Ρόδο. Το τελευταίο απόγευμα των διακοπών. Είχα τελειώσει αυτό που διάβαζα (και δε μου είχε αρέσει και πολύ) και  έψαχνα κάτι το οποίο θα μου κρατούσε συντροφιά σε όλο το ταξίδι. Είναι από αυτές τις φορές που πιάνεις διάφορα βιβλία, διαβάζεις μια παράγραφο, δε σου αρέσει, πιάνεις άλλο βιβλίο, άλλη πρώτη σελίδα, τα ίδια. Τελικά ένα κατορθώνει να σε κρατήσει για πάνω από μια σελίδα, άντε, λες, ας αρχίσω αυτό, με βαριά καρδιά. (η βαριά καρδιά προφανώς δεν έχει να κάνει με το βιβλίο αλλά με τη διάθεση σου που είναι διάθεση «I can’t get no satisfaction»).

Έτσι λοιπόν ξεκίνησα το Τοτέμ του Λύκου και πραγματικά αναρωτιόμουν, μα πόσα πράγματα μπορεί να πει για τους λύκους στην Κινέζικη Μογγολία; Κι όμως, κι όμως…

Η ιστορία έχει ως εξής: Ένας νεαρός σπουδαστής από το Πεκίνο στη δεκαετία του ‘60, στην αρχή της Πολιτιστικής Επανάστασης του Μάο φεύγει από την πόλη που έχει γεννηθεί και μεγαλώσει, για τις στέπες της Εσωτερικής Μογγολίας. Ζει 11 χρόνια με τους νομάδες βοσκούς και μαθαίνει ένα εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής. Οι άνθρωποι εκεί ζουν σε απόλυτη ισορροπία με το περιβάλλον τους. Μια πολύ δύσκολη ζωή βέβαια λόγω των συνεχών μετακινήσεων και της ανάγκης να προστατεύουν τα ζώα τους και τον εαυτό τους από τα στοιχεία της φύσης. Η στιγμή που αρχίζει η αφήγηση όμως είναι μια στιγμή μεταίχμιο στη ζωή αυτού του λαού γιατί η κεντρική κυβέρνηση αποφασίζει να στείλει όλο και περισσότερους έποικους στην περιοχή μια και ο πληθυσμός των πόλεων αυξάνεται και ταυτόχρονα αυξάνεται η ανάγκη για καλλιεργήσιμη γη. Ο νεαρός σπουδαστής βιώνει πολλές αντιφάσεις ανάμεσα στη ζωή που είχε συνηθίσει και στη ζωή που αναγκάζεται να μάθει αλλά και στις σκέψεις του για το τί συνιστά τον Κινέζικο χαρακτήρα σε αντιδιαστολή με το Μογγολικό.

Το βιβλίο λοιπόν περιγράφει όλες αυτές τις αντιφάσεις και τις περιπέτειες και φιλοσοφικές αναρωτήσεις του σπουδαστή και των φίλων του. Τις σχέσεις του με τους ντόπιους ιδιαίτερα με τον πατριάρχη της ομάδας, ο οποίος τον μυεί στη δική του φιλοσοφία. Μια φιλοσοφία που θυμίζει πολύ τους Ινδιάνους της Βόρειας Αμερικής και έχει σχέση με το ότι οι άνθρωποι τα ζώα τα φυτά η γη όλα αποτελούν μέρος ενός συνόλου και κανένα δεν είναι ανώτερο από τα άλλα.

Σε κάποιο σημείο της αφήγησης ο σπουδαστής στενοχωριέται που οι λύκοι τρώνε μια ανυπεράσπιστη γαζέλα και τους κατηγορεί ότι είναι σατανικοί. Ο μέντορας του όμως τον διορθώνει: «Αυτό τι σημαίνει δηλαδή; Ότι ο βοσκότοπος δεν είναι ζωή; Εδώ το χορτάρι και ο βοσκότοπος είναι ζωή, και μεγάλη μάλιστα. Όλα τα άλλα είναι μικρές ζωές που εξαρτώνται από αυτήν για να επιβιώσουν. Ακόμα και οι λύκοι και οι άνθρωποι είναι μικρές ζωές. Τα φυτοφάγα ζώα είναι χειρότερα από τα σαρκοφάγα. Λες ότι πρέπει να λυπόμαστε τις γαζέλες. Το χορτάρι όμως; Οι γαζέλες έχουν τέσσερα γοργά πόδια και οι λύκοι φτύνουν αίμα κυνηγώντας τες. Όταν μια γαζέλα διψάει, τρέχει στο ποτάμι και δροσίζεται , όταν κρυώνει, τρέχει στο βουνό και βρίσκει ένα ζεστό σημείο να χαρεί τον ήλιο. Άλλα το χορτάρι; Το χορτάρι είναι η μεγάλη ζωή, συγχρόνως και η πιο εύθραυστη, η πιο αξιολύπητη. Οι ρίζες του είναι ρηχές, το χώμα  αραιό και μολονότι ζει στο έδαφος δεν μπορεί να τρέξει για να σωθεί. Όποιος θέλει μπορεί να το πατήσει, να το μασουλήσει, να το φάει, να το ποδοπατήσει. Όταν ένα άλογο κάνει την ανάγκη του, καίει κάμποσο χορτάρι. Κι όταν φυτρώνει στην άμμο ή στις ρωγμές των βράχων είναι ακόμα πιο κοντό: δε βγάζει λουλούδια, άρα δεν μπορεί να σκορπίσει το σπόρο του. Για μας του Μογγόλους τίποτα δεν αξίζει περισσότερη λύπηση από το χορτάρι. Θέλεις να μιλήσουμε για σκοτωμούς; Σου λέω λοιπόν ότι οι γαζέλες εξαφανίζουν περισσότερο χορτάρι από κάθε μηχάνημα. Όταν βόσκουν δε σκοτώνουν; Δεν αφαιρούν τη μεγάλη ζωή  του βοσκότοπου; Όταν εξολοθρεύεις τη μεγάλη ζωή, καταδικάζεις μαζί και τις μικρές. Η ζημιά που κάνουν οι γαζέλες ξεπερνά κατά πολύ αυτή που προκαλούν οι λύκοι. Οι κίτρινες γαζέλες είναι οι πιο θανατηφόρες, μπορούν να ξεκάνουν όλους τους κατοίκους του βοσκότοπου».

Αυτό θα έλεγα είναι το γενικό νόημα όλου του βιβλίου. Μια ζωή συνυφασμένη με την προστασία των μεγάλων και των μικρών, όπου όλοι είναι σημαντικοί, και τα ποντίκια και οι μαρμότες, και οι λύκοι και οι σκύλοι και οι άνθρωποι. Τα περισσότερα επεισόδια έχουν μια αλληγορική υπόνοια: η αλαζονία του ανθρώπου που νομίζει ότι μπορεί να εξημερώσει τα πάντα, ακόμη κι ένα λύκο, οι διαφορές ανάμεσα στους σκύλους και τους λύκους, στους Κινέζους και του Μογγόλους, στους Κινέζους και τους Δυτικούς.

Στην πολλή ωραία εισαγωγή του Αναστάση Βιστωνίτη, πήρα μια ιδέα για το γεγονός ότι το βιβλίο δεν πήρε καλές κριτικές στις μεγάλες αγορές της Αγγλίας και της Αμερικής. Εν ολίγοις κατηγορείται (το βιβλίο) για άκρατο διδακτισμό και έλλειψη λογοτεχνικότητας.

(Εδώ θα ήθελα να κάνω μια παρένθεση: Υπάρχουν πολλά είδη βιβλίων. Υπάρχουν τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας όπως η Άννα Καρένινα (που ενίοτε ξεπερνούν το δημιουργό τους) και το 1984, υπάρχουν διαμαντάκια που δεν είναι και τόσο γνωστά αλλά ήδη θεωρούνται κλασικά όπως ας πούμε το Housekeeping της Marilynne Robinson, υπάρχουν βιβλία που τα διαβάζεις γιατί είναι συναρπαστικά, γιατί σε βάζουν σ’ένα καινούριο κόσμο, για χίλιους δυο λόγους. Δε νομίζω να υπάρχει καμιά ζυγαριά λογοτεχνικότητας όπου βάζεις το βιβλίο και σου λέει «Δυο κιλά, να το αφήσω;» Υπάρχουν καλογραμμένα και κακογραμμένα βιβλία. Βιβλία που εμβαθύνουν στους χαρακτήρες ή όχι, βιβλία που έχουν εξονυχιστικές περιγραφές, βιβλία που μας αρέσουν και βιβλία που δεν μας αρέσουν εν τέλει!)

Πίσω στο Τοτέμ τώρα. Ο κριτικός των New York Times γράφει: «Jiang Rong seems to have barely attempted to transmute his experiences and epiphanies into fiction; his book reads like an extended polemic about the superiority of nomadic people and the dangers of a triumphant but brutishly ignorant modernity». Και συνεχίζει λέγοντας ότι αυτό το χαρακτηριστικό μπερδεύει τους αναγνώστες έξω από την Κίνα. Εδώ έχουμε μια πολιτιστική διαφορά σίγουρα αλλά όχι μόνο ανάμεσα στους Κινέζους αναγνώστες και τους υπόλοιπους. Οι υπόλοιποι δεν είναι όλοι ίδιοι. Ίσως αυτό που μπερδεύει τους Αμερικανούς αναγνώστες να είναι καλό για τους Έλληνες, δεν ξέρω. Έπειτα λέει ότι ο ήρωας του βιβλίου δε φαίνεται να δημιουργεί σχέσεις με τους ανθρώπους γύρω του. Ναι, πράγματι κάνει εντύπωση ότι σε ένα βιβλίο που καλύπτει μια περίοδο 11 χρόνων περίπου δεν υπάρχουν αναφορές για ερωτικές σχέσεις για παράδειγμα. Εντάξει, δεν ήταν αυτός ο σκοπός του συγγραφέα. Δεν τον ενδιέφερε αυτό το κομμάτι. Και όσο για την χοντροκομμένη άγνοια της σύγχρονης κοινωνίας, τι να πω; Δεν είναι αλήθεια; Ο συγγραφέας θρηνεί για την καταστροφή του βοσκότοπου, για τη μετατροπή του σε έρημο. Το θέμα δεν αφορά μόνο την Κίνα όμως. Αφορά τον πλανήτη ολόκληρο. Έχω πει κι άλλες φορές ότι κατά τη γνώμη μου όλοι εμείς του δυτικού κόσμου ζούμε εις βάρος του «τρίτου» κόσμου. Αν αποφασίσουν κάποια στιγμή όλοι οι Κινέζοι και οι Ινδοί και οι Αφρικανοί να ζήσουν όπως εμείς, με πλυντήρια, αυτοκίνητα, ηλ. κουζίνες, υπερκατανάλωση φαγητού τότε νομίζω ότι ο πλανήτης θα τα τινάξει πολύ γρηγορότερα απ’ότι νομίζουμε.

Γενικά το βιβλίο μου άρεσε, το διάβασα περισσότερο σαν οικολογικό δοκίμιο, σαν ταξιδιωτικό χρονικό παρά σαν μυθιστόρημα. Η έκδοση επίσης πολύ καλή, με πετυχημένο εξώφυλλο αυτή τη φορά από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Στην ιστοσελίδα των εκδόσεων σύνδεσμοι σε πολλά δημοσιευμένα άρθρα για το βιβλίο. Το συνιστώ ειδικά σε ανθρώπους που αγαπάνε τα σκυλιά και θαυμάζουν τους λύκους! Το συνιστώ επίσης σε ανθρώπους που είναι λύκοι μαύροι οι ίδιοι! (ξέρουν αυτοί).

ARAVIND ADIGA-The white tiger

Όσο περνάνε τα χρόνια διαπιστώνω ότι η γοητεία που μου ασκούν τα βιβλία που διαδραματίζονται στην Ινδία, επιμένει. Σχεδόν κάθε χρόνο θα βρω κάποιο που να μου τραβήξει την προσοχή και να με συναρπάσει. Ο Λευκός Τίγρης είναι ένα τέτοιο. Παρόλο που δεν είναι ιδιαίτερα καινούριο και το απέφευγα για κάποιο λόγο, τελικά μου άρεσε πολύ. Είναι η ιστορία ενός ευρηματικού επιχειρηματία στην Ινδία, που μας διηγείται τη ζωή του, μια ζωή που απ το τίποτε έφτασε στην κορυφή και η οποία κρύβει βέβαια ένα μυστικό. Αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι ο τρόπος που γράφει/μιλάει ο αφηγητής και αυτά που λέει όταν δε μιλάει για τον εαυτό του. Είναι μια αποτύπωση της τωρινής Ινδίας, της Ινδίας των λαμπρών παιδιών με τα τεχνολογικά επιτεύγματα, της Ινδίας όπου μερικοί ζούνε μέσα στη χλιδή και την ευμάρεια και δίπλα τους άλλοι ζουν μέσα στην απόγνωση και την παρακμή. Είναι η χρωματιστή Ινδία με τα χιλιάδες ετερόκλητα αντικείμενα, της διαφθοράς των πολιτικών και της παρωδίας δημοκρατικού πολιτεύματος, της ένδειας, των υπηρετών, των εμπορικών κέντρων σε Αμερικάνικο στυλ, των αυτοκινήτων με ερκοντίσιον, των αυτοκινήτων χωρίς, των οδηγών ρίκσο, των ιερόδουλων από τις Ανατολικές χώρες, των μελαχρινών γυναικών που βάφουν τα μαλλιά τους ξανθά….

Η Ινδία είναι μια τόσο τεράστια χώρα με τόσες πολλές διαφορές από άκρη σε άκρη με τόσους πολλούς θεούς (γύρω στα 3.500.000 λέει ο Αραβίντ) που το να πεις ότι ξέρεις κάτι επειδή διάβασες δέκα λογοτεχνικά βιβλία είναι τουλάχιστον  αστείο. What a fucking joke που λέει και ο ήρωας.

Το βιβλίο πάντως είναι πολύ καλό, έχει απίστευτο χιούμορ, αυτοσαρκαστικό,  διαβρωτικό, ο ήρωας παρόλες τις ατέλειες του συμπαθής. Τελικά δεν ξέρω….Θέλω ή όχι να ταξιδέψω στην Ινδία; Τι θα έβλεπα άραγε αν πήγαινα; Την τουριστική πλευρά; Την «αληθινή» ζωή;  Το απίστευτο φολκλόρ; Τον πενταβρώμικο ποταμό; Τους ναούς για τους Θεούς; Τις αγελάδες; Και έχει κανένα νόημα όλο αυτό; Έπειτα είναι και το άλλο που με απασχολεί. Διαβάζοντας το βιβλίο έβρισκα τόσα πολλά κοινά με τη χώρα μου, την πολυαγαπημένη μου πατρίδα, που δεν ήξερα αν διάβαζα σωστά ή αν τα φανταζόμουνα όλα αυτά. Η εμμονή ας πούμε των ανθρώπων να προσπαθούν να παρουσιάζουν τη χώρα τους σαν την πρώτη και μοναδική κοιτίδα πολιτισμού, να θεωρούν ότι όλες οι εφευρέσεις ξεκίνησαν από εκεί, η φημολογούμενη τιμιότητα και φιλότιμο (για το οποίο εμείς οι Έλληνες διεκδικούμε την αποκλειστικότητα) κλπ κλπ. Ειδικά όσον αφορά τη γραφειοκρατία και τη στάση των πολιτικών οι ομοιότητες είναι τρομακτικές.

Προτείνω να το διαβάσετε λοιπόν αυτό το βιβλίο, αν μη τι άλλο γιατί είναι μια πολύ καλογραμμένη ιστορία. Είμαι σίγουρη όμως ότι θα βρείτε κι άλλα πολλά!

Μία ακόμη άποψη (διαφορετική από τη δική μου για το ίδιο βιβλίο)

(το βιβλίο και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Modern Times, οι εικόνες από το βιβλίο 100% INDIA, Chronicle books)

Σάββατο απόγευμα

Σάββατο απόγευμα, της Παναγίας, κι εμείς που μείναμε πίσω να προσέχουμε την πόλη, έχουμε πάει για τρέξιμο κοντά στο ποτάμι. Ένας κύριος κάποιας ηλικίας κάτι μου λέει, βγάζω τ’ακουστικά, «είναι ο Πηνειός αυτός;».  Ναι, ναι, μα από πού είστε; Έχει έρθει από Αθήνα τελικά και επιμένει να πάρω ένα βιβλίο που έχει γράψει ο ίδιος (μα έχω κάτι στο μέτωπο που γράφει annabooklover?) κι εγώ το παίρνω να μην τον προσβάλλω, σχεδόν σίγουρη ότι θα είναι κάτι παραθρησκευτικό, κάτι που δε θα μ’ενδιαφέρει. Ευτυχώς κάνω λάθος και είναι τελικά ένα βιβλιαράκι με συμβουλές για όλες τις πιθανές ασθένειες και «ασθένειες» και τις θεραπείες τους. Είναι γραμμένο με χειμαρρώδη λόγο σαν να είναι κάποιος δίπλα σου και να σου λέει: «Έλκος; Μέσα έγξεμα, 3 μέρες νηστεία με χλιαρό Νερό μόνο». Το αγαπημένο μου γράμμα όμως είναι το Φι στο οποίο μέσα σε μια σελίδα θα βρούμε τη θεραπεία για τη Φαρυγγίτιδα, τη Φαλάκρα, το Φανατισμό και τη Φυματίωση!

Δεν απορώ που ο κυριούλης δεν βρήκε εκδότη για το πόνημα του, πώς να εκδόσεις κάτι που προτείνει τη νηστεία για κάθε νόσο σχεδόν, θα κλείσουν τόσα σούπερ μάρκετ…

Τελικά εκείνη τη μέρα, βγάζοντας απ’την τσέπη το κινητό για να μοιραστώ τη σκηνή μ’ένα φίλο (που δεν το σήκωνε τελικά, άσχετο) έχασα τα κλειδιά του ποδηλάτου και του σπιτιού. Αλλά δεν πειράζει, κέρδισα ένα βιβλίο, θα το στείλω στον πατέρα μου μπας και αποφασίσει να σταματήσει να διαβάζει λίγο και να σηκωθεί να περπατήσει. «Ακινησία; Αργή αυτοκτονία»…